Suudi Arabistan Gelişmiş Bir Ülke Mi? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir Bakış
Suudi Arabistan, dünya genelinde özellikle petrol zenginliği ve hızlı ekonomik büyüme ile tanınan bir ülke olarak dikkat çeker. Ancak, bir ülkenin gelişmişlik düzeyini sadece ekonomik göstergelerle ölçmek yanıltıcı olabilir. Suudi Arabistan’ın toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından nasıl bir durum sergilediği, bu soruya verilecek cevabı önemli ölçüde şekillendiriyor. Gelişmişlik, sadece ekonomik büyüme ve altyapı yatırımlarıyla sınırlı olmayan, sosyal eşitlik, haklar ve fırsat eşitliğiyle de doğrudan ilişkili bir kavramdır.
Toplumsal Cinsiyet: Suudi Arabistan’da Kadınların Yeri
Suudi Arabistan’daki toplumsal cinsiyet eşitsizliği, ülkenin gelişmişlik düzeyini sorgulatan önemli bir unsurdur. Yıllarca kadınlar, kamu alanında ve iş gücünde erkeklerle eşit haklara sahip olamamışlardır. Ancak son yıllarda yapılan reformlarla kadınlara birçok hak verilmiştir. 2015 yılında kadınların yerel seçimlerde oy kullanabilmesi ve 2018’de kadınların araba kullanmasına izin verilmesi, Suudi Arabistan’daki toplumsal cinsiyet eşitliği adına atılan önemli adımlar olmuştur. Yine de, kadınlar hala toplumsal ve ekonomik hayatta erkeklere göre ikinci sınıf vatandaş olarak görülmekte ve toplumsal normlar, kadınların özgürlüklerini sınırlamaya devam etmektedir.
Sokakta, toplu taşımada ve iş yerlerinde, kadınların kamusal alandaki varlığı sınırlıdır. Örneğin, Suudi Arabistan’a iş için giden bir arkadaşım, işe gitmek için toplu taşımayı kullandığında, kadınların yalnızca özel alanlarda seyahat etmesine izin verildiğini gözlemlemişti. Kadınlar, genellikle ailevi ve toplumsal baskılar nedeniyle, iş gücüne katılmakta zorluk yaşamakta ve toplumun beklentilerine uymak zorundadırlar. Tüm bunlar, Suudi Arabistan’ın gelişmişlik düzeyini sorgulayan bir başka açıdan bakmamızı sağlıyor.
Çeşitlilik: Etnik ve Kültürel Farklılıklar
Suudi Arabistan, Arap Yarımadası’nda yer almasına rağmen, etnik ve kültürel çeşitlilik açısından da zengin bir yapıya sahiptir. Ancak bu çeşitliliğin, toplumsal yapıya entegre edilmesi konusunda hala önemli zorluklar bulunmaktadır. Ülkedeki çoğunluk Arap ve Sünni Müslümandan oluşsa da, ülke içinde farklı etnik ve dini gruplar da bulunmaktadır. Özellikle Şii Müslümanlar ve yabancı işçiler, sosyal ve ekonomik alanda marjinalleşmiş gruplar olarak öne çıkmaktadır. Şii Müslümanlar, özellikle Doğu bölgesinde yoğunlaşmakta olup, genellikle ekonomik fırsatlar açısından daha kötü bir durumda kalmaktadırlar.
Çeşitlilik açısından önemli bir diğer konu ise Suudi Arabistan’daki yabancı iş gücüdür. Pek çok işçi, ülkenin inşaat sektöründe çalışmak için Suudi Arabistan’a göç etmektedir. Ancak bu işçiler, düşük ücretlerle ve kötü çalışma koşullarında çalışmaktadırlar. Bu durum, Suudi Arabistan’daki etnik çeşitliliğin toplumsal ve ekonomik açıdan nasıl bir eşitsizlik yarattığını gözler önüne seriyor. Çalışanların çoğu, Suudi vatandaşlarına kıyasla daha düşük bir statüye sahip olup, toplumsal hayatta da ikinci sınıf vatandaş olarak kabul edilmektedirler.
Sosyal Adalet: Suudi Arabistan’ın Adalet Anlayışı
Sosyal adalet, bir ülkenin gelişmişlik seviyesini belirleyen en kritik faktörlerden biridir. Suudi Arabistan’da sosyal adaletin sağlanması, belirli bir grup için ulaşılabilirken, diğerleri için hala çok uzak bir kavramdır. Suudi Arabistan’daki gelir dağılımı, dünyanın en eşitsiz ülkelerinden biridir. Petrol zenginliği, ülke ekonomisinin temelini oluştursa da, bu servet halkın tamamına eşit bir şekilde dağılmamaktadır. Yabancı işçiler, düşük ücretlerle çalıştırılmakta ve yaşam koşulları çoğunlukla kötü olmaktadır. Birçok işçi, hatta bazen uzun saatler boyunca çalıştığı halde, temel yaşam ihtiyaçlarını karşılayamayacak kadar düşük maaşlar almaktadır.
Sokakta gözlemlediğim bir başka örnek, Riyad’da yaşayan bir tanıdığımın, her gün iş yerine giden yolda karşılaştığı yabancı işçilerdi. Çoğu, uzun iş saatlerine ve düşük maaşlara rağmen, daha iyi bir yaşam umudu için ülkeye gelmişti. Ancak bu işçilerin yaşam koşulları, Suudi Arabistan’daki sosyal adaletin hala sağlanamadığını gösteriyor.
Sonuç: Suudi Arabistan Gelişmiş Bir Ülke Mi?
Suudi Arabistan, son yıllarda önemli ekonomik atılımlar yapmış ve bazı sosyal reformlar gerçekleştirmiş olsa da, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, çeşitlilikten kaynaklanan ayrımlar ve sosyal adalet eksiklikleri, bu ülkenin gelişmişlik seviyesini sorgulatan unsurlar olarak ön plana çıkmaktadır. Gelişmişlik yalnızca ekonomik büyüme ile ölçülemez; toplumsal eşitlik, fırsat eşitliği ve hakların sağlanması da bir ülkenin gelişmişlik düzeyini belirler. Bu açıdan bakıldığında, Suudi Arabistan’ın daha katılımcı, eşit ve adil bir toplum yapısına ulaşması için hala yapması gereken çok şey vardır.